Nie ma obecnie ogólnej ulgi podatkowej, która pozwalałaby odliczyć materiały kupione do budowy nowego domu. Historyczna ulga budowlana oraz system zwrotu VAT za materiały budowlane zostały zniesione dla nowych inwestycji. Formularz VZM-1 nie służy już do odzyskiwania VAT od bieżących zakupów.
Odliczenie może być możliwe tylko w określonych sytuacjach, przede wszystkim przy termomodernizacji istniejącego domu jednorodzinnego. Inne podstawy to ulga rehabilitacyjna związana z dostosowaniem budynku do potrzeb osoby z niepełnosprawnością oraz ulga mieszkaniowa, która dotyczy rozliczenia dochodu ze sprzedaży nieruchomości.
Jakie możliwości istnieją w 2026 roku?
Najważniejsze jest rozróżnienie między budową nowego domu a remontem lub modernizacją budynku już istniejącego. Materiały wykorzystane przy wznoszeniu domu, takie jak pustaki, cement, więźba dachowa czy standardowe instalacje, co do zasady nie podlegają bieżącemu odliczeniu w PIT.
Wybrane wydatki mogą jednak mieć znaczenie podatkowe, jeśli mieszczą się w zakresie konkretnej ulgi:
| Nazwa ulgi | Kogo dotyczy? | Zakres odliczeń |
|---|---|---|
| Ulga termomodernizacyjna | Właścicieli lub współwłaścicieli istniejących domów jednorodzinnych | Wydatki na poprawę efektywności energetycznej, między innymi ocieplenie, pompę ciepła, fotowoltaikę i wybrane elementy instalacji |
| Ulga rehabilitacyjna | Osób z odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności lub podatników utrzymujących takie osoby | Adaptacja i wyposażenie domu albo mieszkania stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności |
| Ulga mieszkaniowa | Osób, które sprzedały nieruchomość i przeznaczają przychód na własne cele mieszkaniowe | Między innymi budowa, zakup lub remont nieruchomości przeznaczonej na własne cele mieszkaniowe |
Ulga mieszkaniowa nie jest uniwersalnym odliczeniem od kosztów budowy. Pozwala ograniczyć podatek od dochodu ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli środki zostaną przeznaczone na cele mieszkaniowe w terminie przewidzianym przez przepisy. Z kolei ulga rehabilitacyjna wymaga wykazania związku wydatku z konkretnymi potrzebami osoby z niepełnosprawnością.
Na czym polega ulga termomodernizacyjna?
Ulga termomodernizacyjna jest najczęściej wykorzystywaną preferencją przy pracach związanych z poprawą charakterystyki energetycznej domu. Podstawą prawną jest art. 26h ustawy o PIT. Odliczenia dokonuje się od dochodu, a w przypadku podatników rozliczających ryczałt od przychodu.
Limit wynosi 53 000 zł na jednego podatnika. Małżonkowie będący współwłaścicielami mogą co do zasady korzystać z własnych limitów, czyli łącznie z odliczenia do 106 000 zł, o ile każdy z nich poniósł udokumentowany wydatek lub ma prawo do jego rozliczenia.
Wydatki muszą dotyczyć przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w istniejącym domu jednorodzinnym. Wśród kosztów, które mogą mieścić się w uldze, znajdują się między innymi:
- materiały i prace związane z ociepleniem przegród budowlanych, w tym ścian, stropów i dachów
- wymiana okien i drzwi zewnętrznych, jeżeli służy poprawie parametrów energetycznych budynku
- zakup i montaż pompy ciepła wraz z niezbędną infrastrukturą
- instalacja fotowoltaiczna oraz wybrane magazyny energii lub ciepła
- modernizacja instalacji grzewczej i przyłączenie do określonych sieci
Zakres wydatków wynika z aktualnego wykazu materiałów budowlanych, urządzeń i usług. Od 2025 roku wykaz nie obejmuje między innymi kotłów gazowych i olejowych, zbiorników na gaz lub olej oraz przyłączy do zwykłej sieci gazowej. Przy rozliczeniu trzeba więc sprawdzić, czy konkretny zakup nadal znajduje się w obowiązującym wykazie.
Warunki skorzystania z ulgi można sprowadzić do kilku podstawowych zasad:
- odliczenie dotyczy właściciela lub współwłaściciela domu jednorodzinnego
- wydatek musi być związany z termomodernizacją, a nie ze zwykłym wykończeniem nowego budynku
- podstawą rozliczenia jest faktura wystawiona na podatnika przez podatnika VAT czynnego
- przedsięwzięcie powinno zostać zakończone w ciągu trzech lat od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek
- tej samej kwoty nie można odliczyć ponownie ani sfinansować jej równocześnie z innego źródła, jeżeli przepisy wyłączają takie połączenie
Ważne rozróżnienie dotyczy nowego domu. Sam zakup pompy ciepła, paneli fotowoltaicznych czy materiałów izolacyjnych podczas budowy nie oznacza automatycznie prawa do ulgi. Wątpliwości w konkretnych inwestycjach mogą zależeć od statusu budynku i momentu poniesienia wydatku, dlatego przy nietypowym stanie faktycznym warto sprawdzić aktualne objaśnienia Ministerstwa Finansów albo wystąpić o interpretację indywidualną KIS.
Jak dokumentować wydatki?
Faktury i inne dowody zapłaty trzeba przechowywać, nawet jeśli nie dołącza się ich od razu do zeznania podatkowego. Dokument powinien pozwalać ustalić, kto poniósł wydatek, co zostało kupione i kiedy dokonano transakcji.
Przed złożeniem zeznania sprawdź przede wszystkim:
- czy faktura zawiera imię i nazwisko podatnika korzystającego z odliczenia
- czy opis towaru lub usługi pozwala powiązać wydatek z termomodernizacją albo inną konkretną ulgą
- czy wydatek nie został już pokryty dotacją lub odliczony w innym rozliczeniu
- czy przedsięwzięcie i budynek spełniają warunki określone dla danej ulgi
- czy dokumenty będą przechowywane przez wymagany okres, co do zasady przez pięć lat liczonych od końca roku, w którym upłynął termin zapłaty podatku
Ulga termomodernizacyjna jest wykazywana w odpowiednim załączniku do zeznania rocznego, a nie przez wniosek VZM-1. Nie należy też wpisywać do rozliczenia zwykłych kosztów budowy nowego domu tylko dlatego, że na fakturze znajduje się materiał budowlany.
Co z dawną ulgą budowlaną i zwrotem VAT?
Niektóre wcześniejsze ulgi mogą być jeszcze rozliczane na zasadzie praw nabytych. Dotyczy to jednak osób, które spełniły warunki starych przepisów w okresie ich obowiązywania i mają nieodliczone kwoty oraz odpowiednią dokumentację. Nie daje to prawa do objęcia ulgą zakupów dokonanych obecnie.
Podobnie należy traktować zwrot VAT za materiały budowlane. System kojarzony z formularzem VZM-1 nie jest dostępny dla nowych zakupów związanych z bieżącą budową domu. Dawne uprawnienia mogą być rozliczane tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy podatnik nabył je przed zmianą przepisów.
Budowa nowego domu sama w sobie nie daje prawa do odliczenia materiałów w PIT. Podatnik może natomiast sprawdzić, czy jego wydatki dotyczą termomodernizacji istniejącego budynku, dostosowania nieruchomości do potrzeb osoby z niepełnosprawnością albo realizacji własnych celów mieszkaniowych po sprzedaży innej nieruchomości. Przy wątpliwościach dotyczących konkretnego materiału lub momentu inwestycji bezpiecznym rozwiązaniem jest konsultacja z doradcą podatkowym albo wniosek o interpretację indywidualną KIS.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przepisy oraz wykazy wydatków mogą się zmieniać, dlatego przed złożeniem zeznania należy sprawdzić aktualne regulacje lub skonsultować sytuację ze specjalistą.
