Woda w porach materiałów zamarza, zwiększa objętość i powoduje mikropęknięcia. Dlatego przed przerwą zimową trzeba przede wszystkim odciąć dopływ wilgoci, zabezpieczyć górne krawędzie murów, ochronić fundamenty i zapewnić wentylację wnętrza. Szczelne owinięcie budynku bez wymiany powietrza może przynieść więcej szkód niż pożytku.
Zabezpieczenie budowy według etapu prac
Sposób ochrony zależy od tego, czy wykonano tylko fundamenty, mury bez stropu, czy już cały stan surowy z dachem. W każdym przypadku trzeba odprowadzić wodę opadową i nie dopuścić do jej zalegania przy konstrukcji.
| Element | Główne zagrożenie | Metoda ochrony |
|---|---|---|
| Fundamenty | Woda opadowa, przemarzanie gruntu i uszkodzenie izolacji | Wykonanie izolacji przeciwwilgociowej, zasypanie wykopów i przykrycie górnych powierzchni |
| Ściany | Podsiąkanie oraz gromadzenie się deszczu i śniegu na górnych krawędziach | Przykrycie folią budowlaną lub membraną, solidnie zamocowaną do murów |
| Dach | Zalanie stropu i zawilgocenie lub deformacja więźby | Tymczasowe zadaszenie z folii dachowej albo papy, przymocowane do konstrukcji |
Fundamenty i budynek podpiwniczony
Jeżeli wykonano ławy i ściany fundamentowe, należy najpierw ułożyć przewidzianą w projekcie izolację przeciwwilgociową. W zależności od rozwiązania mogą ją tworzyć masy bitumiczne, folie lub folia kubełkowa. Następnie wykopy trzeba zasypać, aby ograniczyć przemarzanie gruntu i napływ wody do ścian.
Nie należy pozostawiać otwartych wykopów przy fundamentach. Woda opadowa może zamarzać w gruncie, powodować jego wysadziny i zwiększać obciążenie konstrukcji. Przy budynku podpiwniczonym trzeba też zabezpieczyć strop nad piwnicą, otwór schodowy oraz otwory okienne. Strop lub posadzkę można osłonić materiałem termoizolacyjnym i folią, ale rozwiązanie powinno odpowiadać etapowi prac oraz układowi warstw przewidzianemu w projekcie.
Mury bez stropu
Górne krawędzie murów są szczególnie narażone na wodę, ponieważ opady mogą bezpośrednio wnikać w pustaki, bloczki i spoiny. Dotyczy to między innymi betonu komórkowego, ceramiki poryzowanej i silikatów. Przed zimą trzeba przykryć cały wierzch murów, również fragmenty przy otworach okiennych i drzwiowych.
Do ochrony można użyć folii budowlanej albo rozwiązania przepuszczającego parę wodną. Folia musi mieć spadek lub odpowiedni układ, który umożliwi spływanie wody, a jej krawędzie trzeba docisnąć deskami albo innymi elementami konstrukcyjnymi. Samo luźne rozłożenie materiału nie wystarczy – wiatr może zerwać folię i odsłonić mur.
Jeśli w budynku wykonano już strop lub warstwy posadzki, tymczasowe przykrycie górnych krawędzi może nie zabezpieczyć wnętrza przed śniegiem i wodą. W takim przypadku lepszym rozwiązaniem bywa tymczasowe zadaszenie, szczególnie gdy nie ma jeszcze dachu o pełnym pokryciu.
Dach i stan surowy otwarty
Gdy jest już więźba, ale nie wykonano docelowego pokrycia, trzeba zabezpieczyć ją przed zalaniem. Tymczasowe zadaszenie z folii dachowej lub papy powinno być przymocowane do łat, kontrłat albo innej stabilnej części konstrukcji. Materiał nie może zwisać luźno, ponieważ podmuchy mogą go rozerwać lub unieść.
Warto sprawdzić odpływ wody, szczególnie przy dachu płaskim i o małym spadku. Zalegająca woda lub śnieg zwiększają obciążenie konstrukcji. Drewniane elementy powinny być osłonięte przed opadami, ale nie zamknięte w sposób uniemożliwiający wysychanie.
Otwory okienne i drzwiowe można tymczasowo zamknąć płytami OSB albo grubą folią rozpiętą na drewnianej ramie. Osłony należy zamocować do podłoża, a nie tylko zawiesić w otworze. Ograniczą nawiewanie śniegu i deszczu, lecz nie powinny blokować całkowicie wymiany powietrza.
Przy zabezpieczaniu konstrukcji najlepiej zachować następującą kolejność:
- Usuń wodę, błoto i luźny śnieg z miejsc, w których mogą powstać zastoiska.
- Wykonaj lub sprawdź izolację fundamentów, a następnie zasyp wykopy.
- Przykryj wszystkie górne krawędzie murów i zamocuj osłony przed działaniem wiatru.
- Zabezpiecz strop, więźbę i otwory w budynku przed opadami.
- Sprawdź odpływ wody oraz stan folii i innych osłon po pierwszych silnych podmuchach.
Instalacje i materiały na placu budowy
Przed opuszczeniem budowy trzeba zabezpieczyć zarówno instalacje, jak i zapasy materiałów. Wilgoć może zniszczyć nie tylko konstrukcję, lecz także produkty potrzebne do dalszych prac.
Największe ryzyko dotyczy instalacji wodnych. Woda pozostawiona w rurach może zamarznąć, zwiększyć objętość i doprowadzić do pęknięcia rur, armatury lub elementów podłączonych do instalacji. Przewody w nieogrzewanych pomieszczeniach i na zewnątrz należy opróżnić. Jeżeli instalacja musi pozostać napełniona, wymaga ochrony przewidzianej dla danego systemu i kontroli temperatury.
Materiały powinny być odizolowane od gruntu i osłonięte przed opadami. Szczególnej ochrony wymagają:
- Cement, kleje, zaprawy, gips i farby – przechowuj je w suchym, zadaszonym miejscu, najlepiej na paletach.
- Drewno konstrukcyjne – osłoń przed deszczem i śniegiem, ale pozostaw przestrzeń dla cyrkulacji powietrza.
- Stal zbrojeniowa i elementy metalowe – ułóż na podkładach, aby nie stykały się bezpośrednio z wilgotnym gruntem.
- Piasek i żwir – zgromadź na stabilnym podłożu i zabezpiecz przed nadmiernym zawilgoceniem oraz zamarzaniem.
Woda nie powinna spływać w kierunku fundamentów. W razie potrzeby wykonaj tymczasowe rowki odwadniające lub drenaż, a kable i gniazda elektryczne umieść w osłonach odpornych na opady.
Nie zostawiaj wody w instalacji tylko dlatego, że budynek jest częściowo zamknięty. Bez ogrzewania nawet przewody prowadzone wewnątrz mogą zamarznąć.
Wentylacja a szczelność budynku
Zabezpieczenie przed opadami nie oznacza hermetycznego zamknięcia obiektu. W świeżych murach, stropach i posadzkach nadal znajduje się wilgoć technologiczna. Gdy budynek zostanie szczelnie owinięty folią, para wodna może skraplać się na chłodnych powierzchniach. Długotrwała kondensacja sprzyja rozwojowi pleśni, grzybów i zawilgoceniu drewna.
Osłony powinny chronić przed bezpośrednim deszczem i śniegiem, ale umożliwiać kontrolowany przepływ powietrza. Przy zamkniętych otworach zostaw rozwiązania wentylacyjne zgodne z etapem budowy, na przykład niewielkie, zabezpieczone przed opadami szczeliny. Nie zasłaniaj też kratek i przewodów wentylacyjnych materiałem, który całkowicie blokuje przepływ.
Sprawdzenie przed opuszczeniem placu budowy
Przed przerwą zimową przejdź po całym obiekcie i odhacz najważniejsze czynności:
- Zamocuj folię, papę i osłony otworów tak, aby nie zerwał ich wiatr.
- Przykryj górne krawędzie wszystkich murów, wieńców i nadproży.
- Sprawdź izolację fundamentów, zasypanie wykopów i odpływ wody od budynku.
- Opróżnij instalacje wodne oraz zabezpiecz przewody i przyłącza elektryczne.
- Ustaw materiały na paletach lub podkładach i osłoń je przed wilgocią.
- Zapewnij wentylację wnętrza zamiast zamykać budynek całkowicie.
Najbezpieczniej pozostawić budowę w stanie, w którym woda nie może dostać się do konstrukcji, a wilgoć istniejąca w materiałach ma możliwość odparowania. Dobre zabezpieczenie fundamentów, murów i dachu ogranicza ryzyko uszkodzeń oraz ułatwia wznowienie prac po zimowej przerwie.
