W przypadku nowej budowy nie ma obecnie ogólnego odliczenia VAT od materiałów budowlanych. Zwrot na formularzu VZM-1 został wygaszony i może dotyczyć wyłącznie osób, które zachowały prawa nabyte z inwestycji rozpoczętych w latach 2014–2018. Sama budowa domu rozpoczęta obecnie nie daje prawa do odzyskania VAT.
Dlaczego zwrot VAT za materiały budowlane wygasł?
Zwrot części wydatków na materiały budowlane był związany z przepisami ustawy z 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi. Po zmianach obowiązujących od 2014 r. pomoc została ograniczona do określonych inwestycji mieszkaniowych, a możliwość dokumentowania wydatków zakończyła się 30 września 2018 r.
Przepisy obejmowały między innymi budowę domu jednorodzinnego, rozbudowę budynku na cele mieszkalne oraz przebudowę budynku niemieszkalnego na lokal mieszkalny. Nie były jednak przeznaczone do powszechnego rozliczania zakupów dokonywanych przez osoby rozpoczynające budowę po zakończeniu programu. Dlatego aktualne poradniki przedstawiające VZM-1 jako dostępny dla każdego inwestora mogą wprowadzać w błąd.
Ważne jest też rozróżnienie dwóch pojęć. Zwrot VAT dotyczył podatku zawartego w cenie określonych materiałów. Nie był tym samym co odliczenie wydatków w zeznaniu PIT. Dla nowych inwestycji żadna ogólna ulga tego rodzaju obecnie nie obowiązuje.
Kto może mieć prawa nabyte do zwrotu VAT?
Prawa nabyte mogą dotyczyć osoby, która spełniła warunki obowiązujące dla inwestycji objętych przepisami przejściowymi. Znaczenie ma przede wszystkim data rozpoczęcia budowy, dokumentacja oraz termin zakupu materiałów. Wydatki musiały być udokumentowane imiennymi fakturami VAT, a inwestycja powinna wynikać z pozwolenia na budowę wydanego po 1 stycznia 2014 r. albo ze zgłoszenia budowy.
Podstawowe kryteria dla tej grupy przedstawia poniższe zestawienie:
| Kryterium | Wymóg dla praw nabytych |
|---|---|
| Okres zakupu materiałów | Wydatki udokumentowane fakturami wystawionymi do 30 września 2018 r. |
| Rodzaj inwestycji | Budowa domu, rozbudowa lub przebudowa budynku na cele mieszkalne, zgodnie z wymaganiami ustawy |
| Powierzchnia domu | Co do zasady do 100 m², a przy wychowywaniu co najmniej trojga dzieci do 110 m² |
| Wiek wnioskodawcy | Co do zasady mniej niż 36 lat w roku wydania pozwolenia lub dokonania zgłoszenia |
| Dokumentacja | Imienne faktury VAT oraz dokumenty potwierdzające tytuł i przebieg inwestycji |
Limit powierzchni może być większy w przypadku osoby wychowującej co najmniej troje dzieci. Ustawa przewidywała również odstępstwa dotyczące wieku i posiadania wcześniejszej nieruchomości dla takich rodzin. Szczegóły zależą od daty pozwolenia, zgłoszenia, rodzaju inwestycji i sytuacji rodzinnej.
W praktyce najpierw trzeba ustalić, czy inwestycja mieści się w historycznym przedziale oraz czy wszystkie wydatki zostały poniesione w okresie objętym przepisami. Jeżeli budowa została rozpoczęta dopiero po 2018 r., nie można uzyskać zwrotu na podstawie samego faktu posiadania faktur za materiały budowlane.
Jak sprawdzić, czy dotyczą Cię prawa nabyte?
W przypadku starszej inwestycji przydatna jest następująca kolejność weryfikacji:
- Ustal datę wydania pozwolenia na budowę albo dokonania zgłoszenia.
- Sprawdź, czy materiały zostały kupione i udokumentowane fakturami VAT w okresie objętym przepisami.
- Porównaj powierzchnię użytkową domu z ustawowym limitem, uwzględniając ewentualne wychowywanie co najmniej trojga dzieci.
- Zweryfikuj warunki dotyczące wieku, pierwszej nieruchomości i rodzaju prowadzonej inwestycji.
- W razie wątpliwości skonsultuj dokumenty z Krajową Informacją Skarbową lub doradcą podatkowym.
Nie należy automatycznie przenosić dawnych instrukcji dotyczących formularza VZM-1 na współczesną budowę. Formularz i dokumenty mogą mieć znaczenie tylko wtedy, gdy podatnik rzeczywiście zachował prawo wynikające z wcześniejszych przepisów.
Zwrot VAT a ulga termomodernizacyjna – jaka jest różnica?
Ulga termomodernizacyjna nadal funkcjonuje, ale ma inny cel. Nie pozwala odliczyć kosztów całej budowy domu ani odzyskać VAT od wszystkich zakupionych materiałów. Dotyczy przedsięwzięć poprawiających efektywność energetyczną istniejącego budynku, takich jak ocieplenie czy wymiana źródła ciepła.
Najważniejsze różnice są następujące:
- Zwrot VAT dotyczył części podatku zawartego w cenie wybranych materiałów budowlanych i został wygaszony dla nowych inwestycji.
- Ulga termomodernizacyjna obejmuje wydatki na modernizację energetyczną budynku, a nie zwykłe koszty wznoszenia domu.
- Zwrot VAT wymagał odrębnego wniosku, natomiast ulgę termomodernizacyjną wykazuje się w zeznaniu PIT, między innymi z wykorzystaniem formularza PIT-37 i załącznika PIT/O.
- Wydatki muszą być udokumentowane fakturami, a zakres ulgi termomodernizacyjnej wynika z przepisów dotyczących przedsięwzięć termomodernizacyjnych.
Wśród programów wspierających poprawę efektywności energetycznej nowych budynków występował także program „Moje Ciepło”. Jego dostępność, nabory i warunki trzeba sprawdzać w aktualnych informacjach instytucji prowadzącej program, ponieważ nie jest on zwrotem VAT.
Na co uważać, czytając informacje w internecie?
Wiele poradników o zwrocie VAT za materiały budowlane jest nieaktualnych. Przed zastosowaniem opisanej procedury sprawdź datę publikacji, podstawę prawną oraz graniczny termin zakupu materiałów. Przy inwestycji rozpoczętej obecnie nie zakładaj, że sam fakt posiadania faktur daje prawo do odliczenia VAT. Decydujące znaczenie ma istnienie praw nabytych, a ich ocenę przy niejasnym stanie dokumentów warto powierzyć specjaliście.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przed rozliczeniem skonsultuj indywidualną sytuację z doradcą podatkowym lub Krajową Informacją Skarbową.
